3D-geprinte beademingsmaskers op maat voor kinderen

Een beademingsmasker dat precies aansluit op het gezicht van een kind. In het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC is dat inmiddels mogelijk dankzij 3D-printtechnologie. De gepersonaliseerde maskers worden binnen één dag gemaakt en zijn sinds september 2026 daadwerkelijk in gebruik op de kinder-IC.

Beademingsmaskers worden normaal gesproken geleverd in een beperkt aantal standaardmaten. Vooral bij kinderen kan dat problemen opleveren. Een masker dat niet goed aansluit kan lucht lekken, maar ook pijnlijke drukplekken veroorzaken.

Voor kinderarts-intensivist Reinout Bem van Amsterdam UMC was dat aanleiding om samen met de afdeling MedTech Prototyping & Development op zoek te gaan naar een andere oplossing: een masker dat voor ieder kind afzonderlijk wordt gemaakt.

Van gezichtsscan naar masker op maat

Het proces begint met een scan van het gezicht van het kind. Met een handscanner duurt dat slechts 20 tot 30 seconden.

De scan wordt vervolgens geladen in speciaal ontwikkelde software. Een arts of verpleegkundige geeft daarin belangrijke punten van het gezicht aan, zoals de neusbrug en jukbeenderen. Op basis daarvan maakt het programma een ontwerp dat vervolgens met een 3D-printer wordt geproduceerd.

Het doel was aanvankelijk om binnen 24 uur een masker op maat te kunnen leveren. Inmiddels blijkt dat ook daadwerkelijk haalbaar: de maskers kunnen binnen één dag worden gemaakt.

Zacht materiaal voor meer comfort

Een belangrijke uitdaging bij de ontwikkeling was het materiaal. Voor een beademingsmasker is een hard 3D-geprint product niet geschikt. Het masker moet flexibel zijn, comfortabel aanvoelen en tegelijkertijd veilig op de huid gebruikt kunnen worden.

Amsterdam UMC koos daarom voor de Origin One 3D-printer, waarmee zachte materialen kunnen worden geprint. De printer werd gezamenlijk aangeschaft door de Kinder-IC en MedTech, met financiële steun van Stichting Steun Emma Kinderziekenhuis.

Ook studenten Technische Geneeskunde van de TU Delft en de Universiteit Twente waren betrokken bij de zoektocht naar een geschikte oplossing.

Minder drukplekken en lekkage

De persoonlijke pasvorm moet vooral voorkomen dat maskers gaan lekken of te strak moeten worden aangetrokken. Bij een slecht passend standaardmasker kan een verpleegkundige genoodzaakt zijn het masker strakker vast te zetten om voldoende te kunnen beademen. Dat kan juist weer extra drukplekken veroorzaken.

Een goed passend masker kan daarmee niet alleen het comfort verbeteren, maar mogelijk ook helpen om beademing via een masker langer vol te houden.

Dat is relevant omdat bij onvoldoende effect soms moet worden overgestapt op invasieve beademing via een buisje. Daarbij moet een kind onder andere in slaap worden gebracht. Bij beademing via een masker kan een kind wakker blijven en contact houden met familie en zorgverleners.

Van ontwikkeling naar dagelijks gebruik

Voordat een zelfgemaakt medisch hulpmiddel daadwerkelijk bij patiënten mag worden ingezet, moet het aan verschillende eisen voldoen. Zo moet het gebruikte materiaal veilig zijn voor de huid en moet de kwaliteit van ieder geprint masker constant zijn.

Het ontwikkelteam werkte daarom ook aan de beoordeling van het masker als gepersonaliseerd medisch hulpmiddel voor intern gebruik binnen Amsterdam UMC.

Die ontwikkelfase is inmiddels voorbij. Sinds september 2026 worden de gepersonaliseerde maskers daadwerkelijk gebruikt bij kinderen op de IC van het Emma Kinderziekenhuis.

Mogelijk ook interessant voor andere patiënten

De toepassing hoeft volgens de betrokkenen niet beperkt te blijven tot de kinder-IC. Ook mensen die thuis langdurig of chronisch beademd worden, kunnen mogelijk baat hebben bij een persoonlijk gemaakt masker.

Juist wanneer iemand iedere dag vele uren een beademingsmasker draagt, kunnen pasvorm en comfort een groot verschil maken.

Daarmee laat de toepassing in Amsterdam UMC zien wat 3D-printen in de zorg concreet kan betekenen: niet alleen prototypes ontwikkelen, maar medische hulpmiddelen maken die worden afgestemd op de individuele patiënt en binnen een dag beschikbaar kunnen zijn.

Bron: Amsterdam UMC