Ziekenhuiszorg verschuift steeds vaker naar de huiskamer

Een controle in het ziekenhuis, terwijl dat ook vanuit huis kan? Steeds meer ziekenhuizen organiseren hun zorg anders. Thuismonitoring, digitale begeleiding en hybride zorgpaden maken het mogelijk om patiënten op afstand te volgen en een deel van de medisch-specialistische zorg buiten het ziekenhuis te leveren. Wat enkele jaren geleden nog vooral uit pilots bestond, krijgt steeds meer schaal.

Van ziekenhuis naar thuis

De beweging richting zorg thuis is op steeds meer plekken zichtbaar. Zo zijn bij het Catharina Ziekenhuis dit jaar, in samenwerking met Zorg bij jou, al meer dan 5.000 patiënten begeleid via thuismonitoring. Eind 2024 ging het nog om ongeveer 1.500 patiënten per jaar.

Via apps kunnen patiënten thuis gezondheidsgegevens doorgeven, vragen over hun klachten beantwoorden en informatie en begeleiding ontvangen. Zorgprofessionals kijken op afstand mee en kunnen contact opnemen wanneer daar aanleiding voor is.

Het ziekenhuis gebruikt thuismonitoring inmiddels voor meer dan vijftien patiëntengroepen, waaronder mensen met COPD, hartfalen en astma, patiënten met zwangerschapsdiabetes en mensen die herstellen van een herseninfarct. Veranderingen in de gezondheid kunnen hierdoor eerder in beeld komen, terwijl patiënten niet voor iedere controle naar het ziekenhuis hoeven.

Meer ziekenhuizen maken de beweging

Die ontwikkeling beperkt zich niet tot één ziekenhuis. ZonMw heeft veertien projecten gehonoreerd die medisch-specialistische zorg dichter bij de patiënt moeten brengen. Daarbij spelen bestaande regionale en landelijke Zorg en Medische Service Centra (ZMSC's) een belangrijke rol.

Deze centra ondersteunen ziekenhuizen bij het anders organiseren van zorg: thuis wanneer dat kan en digitaal waar dat passend is. Daarnaast is financiering beschikbaar voor organisaties die dergelijke hybride zorg nog moeten opzetten.

Het Flevoziekenhuis is een van de ziekenhuizen die verder gaat opschalen. Het ziekenhuis gaat binnen achttien maanden drie nieuwe zorgpaden ontwikkelen voor astma, atriumfibrilleren en IBD en sluit zich daarbij aan bij het Zorg en Medische Service Centrum van Zorg bij jou.

Digitaal en fysiek

Zorg thuis betekent daarbij niet automatisch dat alle zorg digitaal wordt. De ontwikkeling gaat juist richting een combinatie van fysieke en digitale zorg. Metingen en controles kunnen bijvoorbeeld thuis plaatsvinden, terwijl een patiënt naar het ziekenhuis komt wanneer onderzoek of behandeling dat vereist.

Daarmee verandert ook de vraag die zorgorganisaties zichzelf stellen. Niet langer hoeft ieder zorgmoment automatisch in het ziekenhuis plaats te vinden. Per patiënt en per onderdeel van het zorgpad kan worden bekeken waar de zorg het beste kan worden geleverd.

Van innovatie naar reguliere zorg

De snelle groei van thuismonitoring laat zien dat digitale zorg steeds minder een los innovatieproject is. Zorg op afstand wordt onderdeel van reguliere zorgpaden en wordt op grotere schaal georganiseerd.

Voor patiënten kan dat betekenen dat zij minder hoeven te reizen en meer zorg in hun eigen omgeving ontvangen. Voor zorgorganisaties biedt het mogelijkheden om patiënten op afstand te begeleiden en ziekenhuiscapaciteit anders in te zetten.

De komende jaren zal vooral blijken welke vormen van zorg veilig en effectief naar huis kunnen worden verplaatst en hoe ziekenhuizen, regionale zorgpartners en digitale zorgcentra die zorg gezamenlijk organiseren. Eén ding is inmiddels duidelijk: voor steeds meer zorg hoeft het ziekenhuis niet meer vanzelfsprekend de plek te zijn waar die zorg plaatsvindt.