Slim wondverband zet lichaamseigen herstelkracht in

Onderzoekers van Imperial College London hebben een nieuw wondverband ontwikkeld dat het natuurlijke herstelproces van je lichaam ondersteunt. Het materiaal vangt lichaamseigen eiwitten op die belangrijk zijn voor wondgenezing en geeft deze precies vrij waar en wanneer herstelcellen ze nodig hebben. In onderzoek met dieren en levend menselijk huidweefsel zorgde dat voor een sneller herstel. De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Materials.

Je lichaam levert zelf de bouwstenen

Je lichaam gebruikt zogenoemde groeifactoren om beschadigd weefsel te herstellen. Deze eiwitten geven cellen onder meer het signaal om zich te delen, te verplaatsen en nieuwe bloedvaten te vormen. Bij chronische of moeilijk genezende wonden werkt dat proces niet altijd goed. De signalen kunnen te zwak zijn, te snel verdwijnen of op het verkeerde moment beschikbaar komen. Dat speelt bijvoorbeeld bij diabetische voetulcera, brandwonden en andere ernstige verwondingen.
Bestaande behandelingen proberen dit soms op te lossen door groeifactoren van buitenaf toe te dienen via crèmes of sprays. Die eiwitten zijn echter kwetsbaar en kunnen snel worden afgebroken.

Verband reageert op herstellende cellen

Het nieuwe materiaal van Imperial College London pakt dat anders aan. In plaats van extra groeifactoren toe te voegen, vangt het de herstelbevorderende eiwitten op die al aanwezig zijn in de wond of in het bloed. Het wondverband houdt deze stoffen tijdelijk vast. Zodra herstelcellen het materiaal binnendringen en eraan trekken, komen de groeifactoren lokaal vrij. Zo krijgen de cellen juist op de plek waar ze actief zijn extra ondersteuning. Volgens de onderzoekers is vooral die gecontroleerde afgifte belangrijk. Vergelijkbare materialen zonder dit mechanisme lieten in het onderzoek minder effect zien.

Sneller herstel in verschillende modellen

De technologie bouwt voort op onderzoek dat Imperial College London in 2019 presenteerde. Destijds was het principe vooral in eenvoudige celkweken onderzocht.
In de nieuwe studie testten de wetenschappers het materiaal onder meer bij botletsel bij ratten, huidwonden bij muizen en levend menselijk huidweefsel in het laboratorium. In het huidweefsel trokken herstelcellen sneller het materiaal in en werd nieuw weefsel gevormd.
Bij muizen waren behandelde huidwonden na tien dagen kleiner dan de wonden in de controlegroep. In de botmodellen zagen de onderzoekers daarnaast meer vorming van nieuwe bloedvaten.

Minder groeifactoren nodig

Een mogelijk voordeel is dat veel lagere hoeveelheden groeifactoren nodig zijn dan bij behandelingen waarbij deze stoffen van buitenaf worden toegediend. Het wondverband maakt namelijk gebruik van moleculen die je lichaam zelf produceert.
Dat kan de behandeling uiteindelijk eenvoudiger en goedkoper maken. Biologisch geproduceerde groeifactoren zijn kostbaar en kunnen bovendien speciale opslag en logistiek vereisen. De onderzoekers zien daarom mogelijke toepassingen in reguliere wondzorg, maar ook in de spoedeisende hulp en in gebieden waar uitgebreide medische voorzieningen minder goed beschikbaar zijn.

Nog niet klaar voor gebruik bij patiënten

Het wondverband bevindt zich nog in de preklinische onderzoeksfase. De resultaten laten zien dat het principe werkt in verschillende onderzoeksmodellen, maar voordat het verband bij patiënten kan worden gebruikt, zijn verdere veiligheids- en effectiviteitsstudies nodig. De technologie wordt verder ontwikkeld via spin-off Traxion Biotech. Het bedrijf onderzoekt samen met zorgorganisaties en industriële partners hoe het materiaal uiteindelijk naar de klinische praktijk kan worden gebracht.

Daarmee past het onderzoek binnen een bredere ontwikkeling van slimme wondzorg. Zo wordt ook gewerkt aan verbanden die continu kenmerken zoals zuurgraad, ontsteking en bacteriële stoffen meten, zodat zorgverleners veranderingen in een wond eerder kunnen signaleren.

Bronnen: Nature Materials, Imperial College London.