Waar blijft de slimme glucosesensor voor in het oog?

Google stopt met de ontwikkeling van de contactlens waarmee via traanvocht bloedglucose gemeten kan worden. Een week voor die bekendmaking komt NovioSense, een Nijmeegse bedrijf, met de aankondiging dat hun glucose-sensor voor in het oog een nieuwe onderzoeksfase heeft doorlopen, en werkt. Kan de belofte voor non-invasief, pijnloos glucose meten worden waargemaakt?

Voor het vinden van de juiste dosis en momenten voor insulinetoediening is het voor een grote groep mensen met diabetes type 1 en 2 cruciaal om te weten hoe de bloedsuikerspiegel gedurende de dag verloopt. Een diabetespatiënt prikt gemiddeld zo’n zes à acht keer per dag bloed. Zonder de informatie die prikken oplevert, heeft een patiënt namelijk geen idee hoe hij of zij er lichamelijk aan toe is en wat het effect is geweest van een maaltijd of lichamelijke inspanning op de bloedsuikerspiegel.

Afgelopen jaren zaten farmaceutische bedrijven en fabrikanten van diabeteshulpmiddelen en -medicatie niet stil. Glucose-monitoring apparatuur werd kleiner, draagbaarder en er ontstonden nieuwe toepassingen, zoals het flash glucose monitoring systeem. Maar de heilige graal is een pijnloze, gebruiksvriendelijke en vooral betrouwbare techniek voor 24-uurs metingen van bloedsuiker.

Flexibel veertje

Het Nederlandse NovioSense werkt al enkele jaren aan een piepkleine flexibele sensor voor in het oog. NovioSense mikt niet op een contactlens, maar maakt in de huidige prototypes gebruik van een flexibel veertje dat achter het onderste ooglid kan worden geplaatst. Het traanvocht dat de sensor meet wordt gebruikt om glucose te meten. Die metingen worden vervolgens - via NFC-technologie - naar een smartphone gestuurd. NovioSense is de eerste met deze ‘wearable’ voor in het oog, bedoeld om draadloos en zonder batterijen non-invasief glucose te meten.

NovioSense maakte eind oktober bekend dat een nieuw klinisch onderzoek naar de sensor is afgerond, in navolging van het eerste klinische onderzoek dat gericht was op de veiligheid van de sensor. Volgens Christopher Wilson, de CEO van NovioSense, is het een belangrijke nieuwe stap in de ontwikkeling van de sensor. De studie toont aan dat traanvocht betrouwbaar is om glucosewaarden in het bloed te voorspellen. “De eerste studie was gericht op veiligheid, deze tweede studie op effectiviteit. Deze positieve resultaten tonen aan dat de NovioSense-glucosesensor kan worden gebruikt om glucose niet-invasief via het oog te meten, en dat traanvocht correleert met bloedglucosespiegels met een nauwkeurigheid die vergelijkbaar is met commerciële, minimaal invasieve apparaten”, aldus Wilson. In een vervolgstudie, die inmiddels gestart is, worden 24 patiënten gevolgd, als vervolg op de 6 patiënten van de fase 2 studie.

Handdoek in de ring

De aankondiging van NovioSense komt bijna gelijktijdig met nieuws van Google’s dochteronderneming Verily. In de zomer van 2014 kondigde Verily aan om met Alcon, de oog-divisie van farmaceut Novartis, samen te gaan werken aan de ontwikkeling van een contactlens die automatisch het glucoseniveau vanuit traanvocht zou kunnen berekenen. De afbeelding van die contactlens kwam je de afgelopen jaren op internationale digital health congressen tegen, als een soort heilige graal voor diabetici, waar een team van Google en een grote farmaceut zich in vastgebeten had. Joe Jimenez, CEO van Novartis, verklaarde in 2014 tegen de Financial Times dat de uitvinding binnen vijf jaar op de markt moet zijn: langer dan dat zou ‘teleurstellend’ zijn.

Eind 2016 maakte Jimenez aan persbureau Reuters bekend dat de eerste testen met de slimme contactlens voorlopig waren uitgesteld. “Dit is een technisch uiterst complex proces en beide partijen leren gaandeweg bij. We zullen een volgende update geven wanneer er aanleiding voor is”, meldde het persbericht destijds. Met 2019 in zicht, het jaar waarin de marktintroductie van de lens oorspronkelijk gepland stond, laat Verily deze week weten dat de ontwikkeling van de glucose-sensing contact lens wordt stilgelegd.

Andere toepassingen dan bloedglucose meten

In de blogpost meldt Verily’s CTO Brian Otis dat de 'slimme' contactlens als 'cutting edge medical device' voor diabetespatiënten stopt, maar wel doorontwikkeld wordt voor andere toepassingen, bijvoorbeeld als hulpmiddel na een staar-operatie. Ook blijft Verily onderzoek doen naar methodes om goedkoop en laagdrempelig glucose te meten ter ondersteuning van diabetesmanagement. Zo werkt Verily ondere andere nauw samen met Dexcom aan een kleinere continue glucose monitor, en startte Verily samen met farmaceutisch bedrijf Sanofi de startup Onduo, specifiek gericht op diabetes management. Maar de veelbesproken glucose-contactlens blijkt een moonshot project dat niet waargemaakt kan worden.

Naast Verily en NovioSense deden ook andere partijen een poging glucosesensor in een contactlens te ontwikkelen, waaronder een team Koreaanse onderzoekers en een startup genaamd Medella Health, maar ook bij hen lijkt de oplossing voorlopig nog niet in zicht.

Prototype van de glucose sensor van NovioSense

In Nijmegen wordt ondertussen doorgewerkt aan de sensor en startte een nieuw klinisch onderzoek. NovioSense hoopt in 2020 zijn eerste product op de markt te kunnen brengen. “We liggen op schema voor een lancering in 2020”, aldus Wilson.